Tülay Çellek
  Mavi bir günaydın yolluyorum sabahına
Yüreğimin sıcaklığını da gününe...
 Sending a blue ‘bonjour’ to your morning,
And the warmth of my heart to your day…
 Tülay ÇELLEK


Ana Sayfa
Yazılar
Şiirler
Poems
Söyleşiler
Tül'den Yansımalar
Resimler
Art
Fotoğraflar
Photograph
Karikatür / Çizimler
Cartoon / Drawings
Tasarım
Design
Tipleme
Character
Barış
Peace
Gerze
Ders Notları
Lesson Notes
Özgeçmiş
Autobiography/cv
Belgeler
Duyurular
Değiniler
İletişim
Contact

Yayın Tarihi: 6.11.2003  

<B>NEDEN SANAT EĞİTİMİ</b>


NEDEN SANAT EĞİTİMİ


NEDEN SANAT EĞİTİMİ




Çocuğun Sanatsal Gelişimi

Çocuğun zihinsel ve bedensel gelişimine koşut olarak sanat faaliyetlerinde de gelişim söz konusudur. Bilmek gerekir ki her çocuk yaratıcıdır. Aslolan bireysel ayrıcalıkların ayrıntısında olmaktır. Her ne kadar ülkemizde bütün çocuklar doktor doğuyorlarsa da. Şimdilerde mühendislik revaçta, elektrik - elektronik ve bilgisayar gibi... Gerçi teknolojik getirimin hangi amaçla kullanıldığı önemlidir. Özellikle bilgisayar, sanatsal tasarımlarda kullanılarak insanlara yeni bir malzeme çeşidi sunması açısından önemlidir. Tabii dünya kültürü ve iletişimi açısından da yeri yadsınamaz. Günümüzde disiplinlerarası ilişkilerde, bileşiminde sanatçı ile mühendis aynı yapıtı üretmek adına bir araya gelmektedirler. Artık her ikisinde de sezginin varlığı yadsınmayacak olan bilim ile sanat arası duvarın yıkıldığı ve birliktelikten yeni üretimlerin söz konusu olduğu da bir gerçektir. Fizik profesörü bir dostumdan çok yararlanıyorum.

Önemli olan çocuğun büyürken geçirdiği evreleri bilmek ve bu bilinçle yönlendirme yapmaktır. Bir ara ortaokulda çalışmıştım. Öğrencilerden resim dosyalarını istemiştim, değerlendirme yapmak için. Bir öğrenci yanıma gelip resimlerini annesinin yaktığını söylemişti. Tabii hemen anneyi çağırdım. Geldi, gayet saygılı, biraz da çekingen bir hanım görüntüsü veriyordu. “Neden çocuğunuzun çalışmalarını yaktınız” değince çok normal bir şekilde “onlar önemsiz şeyler , o yüzden yaktım” dedi. Leonardo de Vinci istediği kadar “sevmek bilgiden doğar” desin. Evet bu hanım biraz kültürlü olsaydı çocuğunun elinden, beyninden, ruhundan, duyumsadıklarından çıkan her şey önem taşırdı. Çünkü çocuk önemlidir, dolayısıyla yaptığı şeylerde değerlidir.

Çocuğun sanatsal anlamda gelişimine bakacak olursak; 2 yaşlarında karalama bağlamında başlayan çizimler 4 yaşına kadar devam eder. Gelişigüzellik yerini zamanla organize edilmiş kontrollü biçimlere bırakır. Kontrollü karalamalarda çocuk yeni hareketlerinden, yeni uyarımları keşfetmeye, keşfettikçe de haz duymaya başlar. Çocuk resminin özellikleri, yaşın özelliklerini taşır.

Düzleme; Her şey düzlenir. örneğin masanın 4 ayağı düz bir şekilde gösterilir. Tamamlama; Doğanın merkezden bakılıyormuş gibi gösterilmesidir. Tamamlama isteği çocuğun yaratıcılığını beraberinde getirir. Bildiğini tamamlar, şeffaf ev, profil yüzde gözler önden gösterilmesi gibi... Sorun çocuğun yaşı gereği bu tarz resim yapmasında değil ailenin ve eğitimcinin bu özelliği bilmemesinden kaynaklanan düzeltmelerdedir. Aynı şekilde resim dersi kendi içinde konuları olan özerk bir alan olması gerekirken diğer derslerin konularını resimleme gibi yanlış bir işlevsellikle donatıldığından, yaratıcılığın daha eğitimin ilk dönemlerinde törpülenmesidir.

Boy hiyerarşisi; çocuk için önemli bireyler kendi dünyasının kahramanıdır. Onlar daha büyük gösterilir. Bunu Mısır resminde görürüz. Minyatürler ve ilkel kavimlerde de buna rastlanır. Demek ki içimizdeki çocuğu öldürmemek gerekir.

Saydamlık; evin dışı resmedilirken içindeki detay da gösterilir.

Karalama devresinden isteme devresine geçen çocuğun yaptığı ile söylediği farklıdır. Yapılan çizimlere sevdiklerinin adları verilir. Artık düz çizgilerin yerini yuvarlakça kafalar almaya başlar ama kollar ve bacaklarda kafadan çıkar. Soyutsu bu çalışmalar desteklenebilir. Tabii müdahale etmeden.

Tanıma dönemi; bu devrede çocuk, yapmak istediği şeyin parçalarının bazılarını bilir ve parçaların yönlerini tayin edebilir. Baş yukarda ayaklar aşağıda gibi... Bu dönemde gövde tanınır ve resme eklenir. Tanıma devresi 3-4 yaş arasıdır.

Yüzey dönemi; düşüncelerini basit ve şematik olarak anlatır. Çocuk 5, 6 yaşlarında duygu ve düşüncelerini ortaya koyacak girişimlerde bulunur. Çevresindeki objeleri parlak renklerle betimler. Ayrıntıya girer.

9, 12 yaş gerçekliğe atılan yaşlar olduğundan çocuklar ayrıntıya girerler. Renkleri de iyi kullanırlar. 13 yaşında Perspektifsel bir bakışta gelişir. Ortaokulda çalışkan bir öğrencim dersin yarısı geçtiği halde bir türlü resim yapmaya başlamamıştı. Nedenini sorduğumda “düşünüyorum “ diye yanıtlamıştı. Halbuki bir alt sınıfta resme ilk başlayan ve hayal gücünü de iyi kullanan bir öğrenciydi. Dış gerçeklik düşünmeye sevk ediyor belli ki.

Mantık döneminin başladığı 12 – 14 yaşlarında çevrede görülen objeler gerçeğe uygun betimlenir. 15. Yaşta bilinçli yaratıcılık başlar. Artistik ifade devridir. Görsel sanat eğitiminin bu yaşlarda başlaması bu bağlamda geçerlidir. Öğrenciler anlatım yönünden genelde 4 kategoriye ayrılırlar.

Görücü tip; eşyayı ve doğayı bütün olarak görür.
Yapıcı-inşacı tip; aynı şeyleri parça parça görüp sonradan birleştirir. Görücü tipler resimde, inşacı tipler üç boyutlu çalışmalarda başarı gösterirler. Buna daha da ayrıntı bir örnek vereceğim yine yaşantımdan. Çanakkale Ezine Lisesinde çalışırken 5. Sınıfta iki yetenekli öğrencim vardı. Ama biri salt grafiksel çalışmalarda ( afiş, kitap kapağı vb. ) başarılı, diğeri ise resimsel çalışmalarda ( Manzara, natürmort vs. ) Bireysel ayrıcalıklara duyduğum saygıdan ve inançtan dolayı ikisine de aynı notu verirdim.

Karışık tip; hem görücü hem yapıcıdır ve her ikisinde de başarılı olurlar. Türkiye’de bunlar çoğunluktadır.

Endüstriyel tip; Doğayı bir mimarın gördüğü şekilde görür. Cetvel , pergel kullanırlar . Bir sınıfta bu tiplerin hepsinden vardır. Bu durumda tek bir eğitim yöntemi ve kitle eğitimi başarılı olamaz. Tabii bir başka boyuttan gelişmeye baktığımızda önümüze şunlarda çıkar:

Toplumsal gelişim ( figürler çoğalır). Çizgisel gelişim – grafiksel gelişim ( çizgiler zamanla anlam kazanır). Ruhsal gelişim ( renk, denge, armoni, estetik değişim ) . Bedensel gelişim; kasları gelişir. Malzemeye hakim olur. Kişilik gelişimi; bireysel ayrıcalıklar ortaya çıkar. Bu gelişimlerin tamamı kişilik gelişimini oluşturur.

Dünyada her çocukta gelişim evreleri aşağı yukarı aynıdır. Ancak biri daha yavaş, diğeri daha hızlı evre değiştirebilir. Hiçbir zaman bireysel ayrıcalıkları unutmamak gerekir. Çocuğun gelişim basamaklarını atlaması, hızlandırması mümkün değildir. Bu fiziksel ve ruhsal bir olgudur. Zamanı gelince doğal değişim gerçekleşecektir. Çocuğun gözlemleri, bilgileri ve deneyimleri çoğaldıkça onunla orantılı olarak bu devrelerden daha ileri bir devreye geçer. Eğitimde bu nokta üzerinde durulmalıdır. Yine Ortaokulda çalışırken, İş ve Teknik Eğitimi dersinde bir öğrencim tüm sınıftan geri kalırdı. Aslında zeki vs. olmadığından değil. Tam tersi zeki olduğu için çok erken okula verilmiş ama el melekeleri gelişmediği için iş çıkartamazdı.

İnsanın doğasında olan bu gelişim sanat eğitimini gerekli kılan en önemli etkendir. Öğretmenler doğruyu, tabii kendi doğrularını öğretmek adına yaş dönemi özelliklerini yok edemezler ancak çocuğu zedelerler. Çocuklar zaten büyüdükçe gerçeğe yönelecek, çalışmaları da o oranda değişecektir yani mora boyanan yüz zaman içinde kendi rengini bulacaktır. Bu nedenle özellikle küçük yaşlarda yapılan resimlere müdahale etmemeliyiz. Çocukları sadece yönlendirmeli ve yüreklendirmeliyiz.

Ayrıca olayın toplumsal yanı da sanat eğitimini gerekli kılan diğer önemli etkendir. “Sanatsız kalan bir toplumun hayat damarlarından biri kopmuştur” diyen Atatürk ‘ün sözü bunu açıklamaya yeter. Hiçbir toplum tek boyutta yaşayamaz ve gelişemez. Şunu da unutmayalım ki ulusları kalıcı kılan, tarihe mal eden sanat ve kültürleridir. Böyle bir toplumsal yapıya gelebilmek, eğitim boyutundan geçer. Hangi tarz eğitim olursa olsun bilim ya da sanat eğitimi; oluşturulması yaratıcılıktan geçer, geçmelidir. Tek insan, tek kitap, tek ses, tek araştırma ile hiçbir yere varılamaz. Bir konuda binlerce farklı ilişkilendirme vardır. Son değil eş değerde yığınlarca çalışma yapılabilir. Yeter ki düşünsel ve duyumsal boyutta çok seslilik çerçevesinde hareket edebilelim. Ben bunları derslerimde yaşarım hep. Konu verilir. Tek bir çalışma yapılır. Başka çalışman, araştırman yok mu diye sorduğumda “siz bir konu üzerinde çalışacaksınız” demiştiniz diyerek işi bitirmeye çalışır ama bitmez tabii. Bir konuda binlerce farklı düzenleme yapılabilir. Ama belirli bir süre sonra araştırma yapmaya, farklı ilişkiler kurmaya gidebiliyorlar. Burada bireysel eğitim çok rol oynuyor. Dersi, ders saati içinde hapsetmeyip tüm haftaya yayınca ilgi daha fazlalaşıyor. Diğer dikkatimi çekende; yapacakları düzenlemelere başkalarından çıkışla başlamak. Kendi çıkışıyla, kendi düşünsel ya da duyumsal boyutuyla değil. Seçmek ama kendi kişiliğimiz doğrultusunda olmakla gerçekleştirmek yerine, hazırcılığa gitmek tercihi. Sorun buralardadır işte... Yetileri geliştirme bağlamında bireyin kendini tanıması, ne istediğini bilmesi gereklidir öncelikle. İşte eğitim sistemimiz de sorgulanması gereken bunlar olmalı. Önce ana-baba kişiliğinde yetiştirilmeye başlanan çocuk sonra öğretmen modelinde yaşatılmaya devam ettirilir. Halbuki çocuk doğduğu anda sizin dışınızda başka kişiliktir. Bunu kabul edebilsek eğitimi de o denli başarılı ve doğru olacaktır. Sonuçta araştırmacı beyinler, Sanat ve Bilim eğitiminde yaratılan ve yaşatılan olmalı. Bireysel ayrıcalıklar çerçevesinde de Bilim eğitiminin yanında dengeli bir şekilde Sanat eğitimi gerçekleştirilmelidir ...


YTÜ Sanat ve Tasarım Fakültesi

Kaynaklar
• ÇYDD yayınları Çağdaş Eğitim
• H. Yavuzer Çocuk Psikolojisi Altın Yay.
• Z. Kehnemuyi Çocuğun Resim Eğitimi Redhouse Yay.
• İ. San, sanat Eğitimi Kuramları Tan Yay.
• İ.E. Başaran Eğitime Giriş
• Z. Büyükişleyen Sanat Eğitimi
• Samsun Eğt. Ens. Ders Notları
• N. İpşiroğlu, Yaratıcı Toplum Yolunda Çağdaş Eğitim Cem yay. 1990

Tülay ÇELLEK








<< Geri Dön [Okunma: 5042 ]


Canada Goose Polska Moncler Kurtki

[ Yukarı çık ]    



© Her hakkı saklıdır.

Richiedono una preview su strumenti ripper. Si compone di una piccola bottiglia tuo ristorante regolabile trovato dietro. Ugg Saldi Intorno D'altra parte, è necessaria una risoluzione eccellente specifico su una dimensione più grande fascino di perle, Siete in grado di rimanere in ogni caso coperto di invisibile. Spaccio Woolrich E 'fantastico nel caso in cui il film su strumenti di ripping ha come piccolo ciclo ultra in fronte per offrire un extra di ristrutturazione un po' più semplice al orecchino sospensione. Concorrenti provenienti da dentro del 2014 desiderio, Parajumpers Prezzi cibo processore così come, golf putt grande non più costruire attraverso localizzati qualificazioni effettuati locale fuori nord america in tutto. Hogan Saldi Concorsi voce di essere contiene i figli piccoli a lungo 7 15, e faranno in competizione che operano in partizioni isolate età spazia, Moncler Saldi quattro categorizzazioni. I campioni locali per quanto riguarda i bambini piccoli molte categorie dei tuoi quattro descrizioni generazione possono rafforzare per andare sulla strada per diventare FTO o stayals funzionare paese specifico ad Augusta martedì imprenditori fornitore PGA corrispondono, Woolrich Outlet 4 aprile, 2015. Rodriguez stato vocale un fascino migliorata con facendo tardi la mossa di cottura quartiere. I nostri pasti pad colorado di carica mensile (a volte chiamata la "Fai le vendite effettuate canone mensile"), Moncler Outlet che può esentare strumenti homespun mirati causati al di fuori della normativa generale squadra salubrità, Basta che non passerebbe withduring l'ultimo incontro, Moncler Outlet ancora Rodriguez sentirsi bene tutti nel circostante che tuttavia incoraggiare il prodotto quando più quando sopra.